Bir-iki yazımda “Artist” dergisinden karelere yer verdim. Tarihi anlamak için dergiler önemlidir; çünkü halkın ne düşündüğünü ve medyanın onun ne düşünmesini istediğini yansıtır.
15 Ağustos 1961. Askeri cunta o yıl da iktidarda. Bunu söylememin elbette bir nedeni var; çünkü bizde hala bazı şaşkınlar 1960 darbesini “solcu” zanneder.
Bakın bu çok iddialı, korkutucu bir başlık. “Sinemamız dikkat! Bu yıl filmciler arasında köy filmleri yapmak, bilhassa sosyalist düşüncelere yer veren,sınıf farklarını belirten romanları, senaryoları filme almak bazı kimselerde haklı bir endişe yaratmaktadır.”
Kimlerde endişe yaratıyor acaba “sınıf farklarından” bahsetmek, sosyalizm filan? Hoş bizde sınıf farkı filan yokki canım, biz kaynaşmış bir kitleyiz filan. Herkes eşit. Orwell’in Hayvan Çiftliği’ndeki gibi. Her domuz eşit, ama bazı domuzlar daha eşit!
Ben 1975 doğumlu olduğum için 1960′ın atmosferini bilemem. Ama 5 yaşında olmama rağmen 1980′i çok iyi hatırlarım.
O yıllarda da (80′ler) Ses dergisi filan vardı, hadi sıkıyorsa “Sinemamız dikkat! Son yıllarda çekilen ve askeri darbeyi öven filmler belli kesimlerde endişe yaratıyor” diye yazın bakalım ne oluyor!
Demek istediğim basit; “belli kesimlerin” adresi bellidir. ABD’nin komünizm korkusu Türkiye’ye işlendi. ABD’nin korkusu, ki 1960 darbesinin en büyük nedenidir, Türkiye’nin Rusya’ya yaklaşmasıdır. Menderes’in ipini çeken “madem ABD yardım etmiyor, ben de Rusyaya yaklaşırım” laflarıdır. Yoksa en fazla “laiklik dışı faaliyetlerin odağı olduğundan” kulağı çekilecek, sonra da emekli olup köşesine çekilecekti. Castro’yu öldürmek için yüzlerce suikast planı hazırlayan, dünyayı Küba krizi nedeniyle nükleer savaşın eşiğine getiren ABD’nin 60 ve sonraki darbelerde parmağı olmadığını düşünmek saflık, hatta aymazlık olur.
Artist dergisi sonrasında lafı “bunların masal olduğuna, edebi değerinin olmadığına, bunlardan çekilecek filmlerin değersiz olacağına” getirmiş.
Sanırsınız ki, o yıllarda Türk sinemasından büyük filmler filan çıkmış. Türk sinema tarihini eşelesiniz adam gibi 30 film zor çıkar (ki teknik sorunlarını da bir kenara bırakırsak). Fakir Baykurt’un romanından çekilecek filme de bol bol giydirme yapılmış dergide. Ben Baykurt’un hiçbir romanını okumadım; o yüzden yazarlığını da bilmem. Ancak hem Türkiye’de, hem de dünyada bu kadar çok ödül almış bir yazarın kitapları “masal tomarı” olmasa gerek. Üstelik, en boktan filmlerin yapıldığı yıllarda bunu söylemek bende şüphe yaratır. Bir de buna 1971 darbesinde tutuklanmasını, kitaplarının yasaklanmasını, hatta kızının bile tutuklanmasını eklerseniz ben daha da kıllanırım.
